677 bin kişinin verileriyle geliştirilen model önümüzdeki 10 yıl içinde kalp krizi veya inme gibi kardiyovasküler olayların görülme riskini ...
677 bin kişinin verileriyle geliştirilen model önümüzdeki 10 yıl içinde kalp krizi veya inme gibi kardiyovasküler olayların görülme riskini tahmin etmeye yardımcı oluyor.
Kimlikte yazan yaşınız, kalbinizin geleceği hakkında her şeyi söylemiyor. Avrupa'da 677 binden fazla kişinin verileriyle geliştirilen bilimsel bir risk modeli, 10 yıl içinde kalp krizi ve inme olasılığının görülme riskini tahmin edilebildiğini gösteriyor.
Koç Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Erol Gürsoy, aynı yaştaki iki kişinin kalp-damar hastalığı riskinin birbirinden çok farklı olabileceğine dikkat çekerek uyarıyor: “Kalp hastalığından korunmak için şikâyetlerin başlamasını beklememek gerekir.”
Kimlikte yazan yaşımızı hepimiz biliyoruz. Peki, kalbimizin ve damarlarımızın kaç yaşında olduğunu hiç düşündük mü?
45 yaşındaki bir kişi, kendisinden çok daha ileri yaştaki biriyle benzer kalp-damar hastalığı riski taşıyabilir. Buna karşılık ileri yaştaki bir kişinin kalp-damar sağlığı açısından beklenenden daha düşük risk taşıması da mümkün.
Peki, aynı yaştaki insanların kalp sağlığı neden bu kadar farklı?
Koç Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Erol Gürsoy'a göre bunun yanıtı, yıllar boyunca biriken risk faktörlerinde saklı. Çünkü kalp sağlığını yalnızca geçen yıllar değil, o yıllar boyunca maruz kaldığımız riskler de belirliyor.
Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin 2021 yılında yayımladığı kalp-damar hastalıklarından korunma kılavuzu da bu yaklaşımı destekliyor. Kılavuz; yüksek tansiyon, kolesterol, sigara, diyabet ve fazla kilo gibi etkenlerin birlikte değerlendirilmesinin önemini vurguluyor.
677 bin kişinin verileriyle geliştirilen model, önümüzdeki 10 yılın kalp-damar hastalığı riskini tahmin etmeye yardımcı oluyor.”
2021 yılında European Heart Journal Dergisi’nde yayımlanan SCORE2 araştırması, kalp-damar hastalıklarından korunmada risk hesaplamasının önemini ortaya koyan kapsamlı çalışmalardan biri.
Avrupa'nın 13 ülkesindeki 677 bin 684 kişinin verileri kullanılarak geliştirilen model, 15 Avrupa ülkesinden 1,1 milyonu aşkın kişinin verileriyle ayrıca doğrulandı.
Araştırmada yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, kan basıncı ve kolesterol değerleri birlikte değerlendirilerek, daha önce kalp-damar hastalığı veya diyabet tanısı bulunmayan 40–69 yaş grubundaki uygun kişilerin önümüzdeki 10 yıl içinde kalp krizi veya inme gibi bir kalp-damar olayı yaşama riski için tahminler geliştirildi.
Doç. Dr. Erol Gürsoy, günümüzde kardiyolojinin yalnızca mevcut bir hastalığı teşhis ve tedavi etmekle sınırlı olmadığını, gelecekte ortaya çıkabilecek riskleri belirlemenin de büyük önem taşıdığını ifade ediyor.
Bu hesaplamalar kişinin mutlaka kalp krizi geçireceği anlamına gelmiyor. Ancak hangi hastaların daha yakından takip edilmesi ve hangi risk faktörlerinin öncelikle kontrol altına alınması gerektiği konusunda hekimlere yol gösteriyor.
Tansiyonunuz yüksek olabilir, siz farkında olmayabilirsiniz
Kalp-damar sağlığını tehdit eden en önemli faktörlerden biri yüksek tansiyon. Üstelik hipertansiyon, uzun yıllar hiçbir belirti vermeden ilerleyebiliyor.
Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin 2024 yılında yayımladığı hipertansiyon kılavuzu, yüksek kan basıncının kalp, beyin, böbrekler ve damarlar üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekiyor. Kılavuz, tansiyonun yalnızca ölçülen değer üzerinden değil, kişinin toplam kalp-damar hastalığı riskiyle birlikte değerlendirilmesini öneriyor.
Gürsoy, yüksek tansiyonu olan bir kişinin kendisini iyi hissetmesinin, kalp-damar sağlığı açısından herhangi bir risk taşımadığı anlamına gelmediğine dikkat çekiyor.
Aynı kolesterol değeri, herkeste aynı riski yaratmıyor
Kalp hastalıkları açısından dikkat edilmesi gereken bir diğer konu da kolesterol.
Avrupa Kardiyoloji Derneği ve Avrupa Ateroskleroz Derneği'nin 2025 yılında yayımlanan kılavuz güncellemesi kolesterol düşürücü tedavi kararlarında yalnızca LDL kolesterol düzeyinin değil, kişinin toplam kalp-damar hastalığı riskinin de belirleyici olması gerektiğini vurguluyor.
Bu nedenle aynı LDL kolesterol değeri, sigara kullanmayan ve başka risk faktörü bulunmayan genç bir kişiyle; hipertansiyonu, diyabeti ve ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunan başka bir kişi açısından aynı anlama gelmeyebiliyor.
Damar sağlığımızı korumak mümkün mü?”
Son yıllarda giderek daha sık duyduğumuz “damar yaşı” kavramı, kalp-damar hastalığı riskinin daha anlaşılır biçimde ifade edilmesine yardımcı oluyor.
Ancak damar yaşı, damarların gerçek biyolojik yaşını doğrudan gösteren kesin bir ölçüm değil. Belirli bilimsel modeller aracılığıyla hesaplanan kardiyovasküler riskin yaş üzerinden anlatılmasını sağlayan bir yaklaşım.
Doç. Dr. Erol Gürsoy'a göre takvim yaşımızı ve genetik özelliklerimizi değiştiremiyoruz. Ancak kalp-damar hastalıklarına neden olan birçok risk faktörünü kontrol altına alabiliyoruz.
Sigaranın bırakılması, düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, kilo kontrolü, tansiyonun düzenli ölçülmesi, kan şekeri ve kolesterol değerlerinin takip edilmesi, gelecekteki kalp-damar hastalığı riskini azaltmak açısından önem taşıyor.
Kalp krizini tedavi etmek kadar, hiç yaşanmamasını sağlamak da önemli
Kalp-damar hastalıklarıyla mücadelede asıl hedeflerden birinin hastalık ortaya çıkmadan önlem almak olduğunu belirten Doç. Dr. Erol Gürsoy, koruyucu kardiyolojinin önemini şu sözlerle anlatıyor:
“Kalp krizi geçirdikten sonra uygulanan tedaviler elbette hayat kurtarıcıdır. Ancak kardiyolojinin en önemli hedeflerinden biri, kişinin o kalp krizini hiç geçirmemesini sağlamaktır.”
Bu nedenle özellikle orta yaşlardan itibaren, bireysel risk faktörleri doğrultusunda yapılan sağlık değerlendirmelerinde yalnızca tansiyon ve kolesterol değerlerini öğrenmek yeterli olmayabiliyor.
Gürsoy, herkesin doktoruna sorması gereken sorulardan birinin de “Benim toplam kalp-damar hastalığı riskim ne kadar?” olması gerektiğine dikkat çekiyor.
Çünkü kalbimizin geleceğini yalnızca doğum tarihimiz belirlemiyor.
Bugün alınacak doğru önlemler, ilerleyen yıllarda kalp krizi veya inme yaşama riskini azaltabiliyor.
Bilimsel kaynaklar
1. Visseren FLJ ve arkadaşları. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. European Heart Journal, 2021. DOI: 10.1093/eurheartj/ehab484.
2. SCORE2 Working Group and ESC Cardiovascular Risk Collaboration. SCORE2 risk prediction algorithms: new models to estimate 10-year risk of cardiovascular disease in Europe. European Heart Journal, 2021. DOI: 10.1093/eurheartj/ehab309.
3. McEvoy JW ve arkadaşları. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. European Heart Journal, 2024. DOI: 10.1093/eurheartj/ehae178.
4. Mach F ve arkadaşları. 2025 Focused Update of the 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. European Heart Journal, 2025. DOI: 10.1093/eurheartj/ehaf190.
Hiç yorum yok
Yorumlarınızı bekliyoruz